Piżama czy Pidżama?

pizama-kws-1930-nr10Wiele osób zastanawia się nad prawidłową wymową oraz zapisem słowa, określającego „luźny, lekki ubiór do spania, złożony zwykle ze spodni i bluzy”. Piżama czy pidżama? Zanim zostanie rozstrzygnięty językowy spór, to jednak warto zwrócić uwagę na pochodzenie tych słów. Co ciekawe, nie są to polskie wyrazy, ale zostały zapożyczone z języków zachodnioeuropejskich, zaś wywodzą się z języka hinduskiego.

Początkowo  wyraz pājāma  lub pājdżāma (od pāj – ‘noga’ , jāma /dżāma – ‘ubiór’) stanowił określenie luźnych spodni z lekkiej tkaniny, noszonych w krajach Bliskiego Wschodu. Dopiero po przyjęciu tego słowa przez inne języki, zaczął oznaczać wygodny ubiór przeznaczony do spania.

 Znamy już etymologię, więc warto poznać prawidłową formę tego wyrazu. Pidżama a może piżama? Choć obie wersje mają swoich zwolenników, jak i przeciwników, to warto rozwiązać ten językowy spór.  Uwaga – czas na odpowiedź! Każda forma jest prawidłowa. Piżama i pidżama są prawidłowymi określeniami. Podobnie jak wyraz w nazwie zespołu muzycznego „Pidżama Porno”. Ale dlaczego obie wersje różnią się pod względem fonetycznym czy gramatycznym?

Dopiero w  XX wieku słowo pyjama (pyjamas) przyjęto  na grunt polski, zaś jego wymowa została ukształtowana przez dwa języki – angielski oraz francuski. W języku angielskim, to słowo wymawia się z głoską „dż”, zaś w języku francuskim – z „ż”. Tak więc, kiedy  wyrażenie zaczęło zdobywać coraz większą popularność w polskiej mowie, to pojawiły się dwie formy – pidżama oraz piżama. Warto wiedzieć, że początkowo to „pidżama” częściej była używana, zaś dopiero w późniejszym okresie upowszechniła się francuska wymowa – „piżama”. I nie ważne, czy powiemy „kupiliśmy nową pidżamę” lub „kupiliśmy nową piżamę” – oba zdania są poprawne.

A wymowa?

Wiemy już, że obie formy są  prawidłowe. A jaka jest prawidłowa wymowa słowa „pidżama”? Czasami można usłyszeć to słowo wymawiane jako „pid-żama” lub „pidż-żama”. Ale w tym przypadku rządzi prosta reguła – wyraz wymawiamy zgodnie z jego zapisem, więc to „pidżama” wymawiana jako całość jest formą poprawną pod względem fonetycznym.

Trochę historii

Jak już wspomniano, pidżama lub piżama jest określeniem luźnej odzieży przeznaczonej do spania. Zazwyczaj ma swobodny krój, zapewniający komfort noszenia. Często składa się z koszuli lub bluzy oraz spodni. Dziś mamy ogromny wybór piżam. Kolorowe, bawełniane, satynowe lub jedwabne. Dla mamy, taty i dziecka. Ale jaka jest historia pidżam?

Piżama wywodzi się z Indii, gdzie była używana jako codzienny męski ubiór. Przewiewny oraz materiał zapewniał komfort noszenia w ciepłym klimacie. W XVII wieku zaczął zdobywać popularność wśród przebywających w tym kraju Europejczyków – początkowo przez Portugalczyków, zaś później przez Anglików. Jednak piżama wciąż była strojem używanym na co dzień.

Dopiero na początku XX wieku w Wielkiej Brytanii pidżamę zaczęto wykorzystywać jako nocny strój, ale przeznaczony jednie dla mężczyzn. Ale już w latach 20 i 30 XX wieku, piżama zagościła w kobiecej garderobie. Co ciekawe, nie służyła paniom do spania, ale wręcz przeciwnie – pidżamy znalazły się na „salonach”. Najpierw piżama pełniła funkcję eleganckiego i szykownego plażowego stroju. Każda modna dama miała w swojej szafie specjalny strój na plażowy wypoczynek. Niektóre panie poszły o krok dalej i piżamę zakładały na specjalne okazje, na przykład na wieczorowe przyjęcia. Specjalny krój pidżam oraz szlachetny materiał sprawiał, że dawna wersja niewiele przypomina współczesną bielizną nocą.

Rola piżam zmieniła się w czasie II Wojny Światowej, kiedy to kobiety zaczęły używać tego stroju jako ubioru do spania. Względy praktyczne oraz moda lansowana przez wielkich projektantów mody, na przykład Coco Chanel, sprawiły że piżama do dziś służy jako odzież do snu. Ale uwaga! Na światowych wybiegach mody coraz częściej pojawiają się kreacje inspirowane bielizną nocną. I może niedługo zamiast małej czarnej, w kobiecej garderobie zagoszczą piżamy przeznaczone na wielkie wyjścia?